Psikolojik Kaşınma Nedir?

Kaşıntının pek çok farklı türü vardır. Bu yazının konusu psikolojik kaşınmalar.

YAZAR: Dr. Sabri Burhanoğlu
ABONE OL
4 Ağustos 2021 Çarşamba 15:48 | Son Güncellenme:
6 dakika okunma süresi
Psikolojik Kaşınma Nedir?

Psikiyatrik bozukluklarla ilişkili kaşıntılarda tanısal sınırların çizilmesi zordur. Bazen kaşıntıda organik hastalık ve psikiyatrik bozukluk bir arada ortaya çıkar, bu durumlarda tablo daha da karışık bir hal alır. Psikiyatrik ve psikolojik faktörlerin kaşıntıyı oluşturabileceği veya ortadan kaldırabileceği sağlam kanıtlarla ortaya konmuştur. Psikiyatrik faktörler, birçok mekanizmayla kaşıntı algısını etkileyebilir. Yakın dönemde yaşanmış stresli yaşam olayları ile kaşıntı arasında bağlantı vardır. Yapılan çalışmalarda kızgınlık ve öfke gibi duyguları bastırma ve aşırı özverili, fedakar, hayır diyemeyen yapıya sahip kişilerde kronik kaşıntı görülebilmektedir. Kişinin kendi duygularını ifade edememe olarak tanımlanan aleksitimi durumu, kronik kaşıntı ile ilişkilendirilmiştir.

Psikolojik Kaşıntı Tanısı Nasıl Konulur?

Psikolojik kaşıntı, kaşıntıya neden olabilecek diğer faktörlerin dışlanmasından sonra konulabilecek tanıdır. Çoğu zaman deri sağlıklı görünümdedir. Psikolojik kaşıntı, kadınlarda daha fazla görülmektedir. Kaşıntı, hastaların büyük bir kısmında her gün olmak üzere daha çok akşamları ve geceleri görülür. Kaşıntı uyumayı dahi engelleyebilir. Psikodermatolojinin kurucularından Hollandalı psikiyatr Herman Musaph, 1967'de ilk kez 'psikojenik pruritus' terimini ileri sürmüştür. Psikojenik pruritus, organik nedenlerle açıklanmayan, psikolojik etkenlerle tetiklenen ya da şiddeti artan ve süregenlik kazanan kaşıntı türüdür. Saf psikolojik veya saf psikiyatrik kaşıntılardır.

Depresyon ve Kaşıntı İlişkisi

Psikojenik pruritusla birlikte en sık görülen psikiyatrik bozukluklar, depresyon, anksiyete bozuklukları ve obsesif kompulsif bozukluktur. Psikiyatrik bozuklukların dışında ruhsal stres de önemli bir kaşıntı artırıcı etkendir.

Hastalar, özellikle agresyon, sevgi gereksinimi, gücenme, kızgınlık duygularını direkt ifade edememektedirler. Kaşıntının ortadan kalkabilmesi için bu çatışmaların işlenmesi gerekir. Hasta kendini yolarak değil cümleleri ile duygularını ifade etmeyi öğrenmelidir.

Depresyon hastalarındaki karamsarlık ve değersizlik duyguları, serotonin ve dopamin salınımı ile ilişkili olup, aynı nöromediyatörler kaşıntının oluşumunda da rol oynamaktadır. Psikososyal stresler, atakları tetiklemektedir. Kaşıntılar ataklar şeklinde, duygusal durumla yakından ilişkilidir. Dinlenme esnasında sık, dikkatin başka konulara çevrildiği anlarda az olur. Bu hastalar genel olarak aşırı duyarlı, çekingen, kendini suçlayıcı, katı, takıntılı, mükemmeliyetçi, hata yapmaktan korkan, eleştiriye duyarlı, kendine güveni az, duyguları bastırılmış kişilerdir. Hastaların yarısından fazlasında beraberinde dudak ısırma, diş gıcırdatma, yanak çiğneme, tırnak yeme, parmak emme ve parmak tıklatma öyküsü mevcuttur.

Psikolojik Kaşıntı Nasıl Tedavi Edilir?

Kaşıntı şikayeti ile gelen hasta ayrıntılı bir şekilde değerlendirilimelidir. İyi bir öykü alınmalıdır. Öyküde; kaşıntının başlama şekli, süresi, yayılımı, şiddeti, artıran veya azaltan faktörler, günlük veya mevsimsel değişiklikleri ile hastanın kaşıntıyı tanımlama şekli öğrenilmelidir. Ayrıca hastanın mesleği, hobileri, banyo yapma şekli, genel sağlık durumu, önceki yapılan değerlendirmeler, kullandığı ilaçlar, geçirdiği ameliyatlar, alerjiler, ev hayvanları ile aile, seyahat, uyuşturucu ve cinsel temas öyküsü sorgulanmalıdır. Hastanın yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen kaşıntı, kronik bir hal aldığında medikal tedavinin yanında kaşıntıyı uyaran faktörlerin de belirlenmesi gerekir. Kaşıntının semptomatik tedavisinde alınması gereken bazı önlemler vardır; sık, uzun süreli, sıcak duşlar yerine seyrek, kısa süreli, ılık duşlar alınmalıdır. Kurutucu sabunlar kullanmaktan kaçınmalı, duştan hemen sonra nemlendiriciler kullanılmalıdır. Derinin kuruması kaşıntıyı artıracağından düzenli olarak nemlendiriciler sürülmelidir. Sentetik ve yünlü giysiler yerine pamuklu veya ipek, esnek giyecekler seçilmelidir. Çamaşırlar yıkandıktan sonra iyice durulanmalıdır. Sıcak ve baharatlı yiyeceklerle alkolden uzak durulmalıdır. Aşırı yorgunluk ve stresten kaçınılmalıdır.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nedir?

Sosyal Fobi Nedir ve Hayatımızı Nasıl Etkiler?

Antisosyal Kişilik Bozukluğu Nedir?

EN ÇOK OKUNANLAR

2021 MTV Video Müzik Ödülleri'nin Öne Çıkan Kırmızı Halı Görünümleri
2021 MTV Video Müzik Ödülleri'nin Öne Çıkan Kırmızı Halı Görünümleri

2021 MTV Video Müzik Ödülleri'nin Öne Çıkan Kırmızı Halı Görünümleri

1 dakika okunma süresi
Haftanın Stil İlhamı: Jacquemus'ün Crop Hırkası
Haftanın Stil İlhamı: Jacquemus'ün Crop Hırkası

Haftanın Stil İlhamı: Jacquemus'ün Crop Hırkası

1 dakika okunma süresi
Met Gala 2021'in En İyi Kırmızı Halı Görünümleri
Met Gala 2021'in En İyi Kırmızı Halı Görünümleri

Met Gala 2021'in En İyi Kırmızı Halı Görünümleri

1 dakika okunma süresi
21 Eylül'de Balık Burcunda Dolunay Gerçekleşiyor
21 Eylül'de Balık Burcunda Dolunay Gerçekleşiyor

21 Eylül'de Balık Burcunda Dolunay Gerçekleşiyor

11 dakika okunma süresi
Cemre Baysel ve Aytaç Şaşmaz Hakkında Merak Edilenler
Cemre Baysel ve Aytaç Şaşmaz Hakkında Merak Edilenler

Cemre Baysel ve Aytaç Şaşmaz Hakkında Merak Edilenler

3 dakika okunma süresi
10 Adımda Sonbahara Giriş
10 Adımda Sonbahara Giriş

10 Adımda Sonbahara Giriş

1 dakika okunma süresi
Merkür Retrosu Burcunuzu Nasıl Etkileyecek?
Merkür Retrosu Burcunuzu Nasıl Etkileyecek?

Merkür Retrosu Burcunuzu Nasıl Etkileyecek?

10 dakika okunma süresi

DAHA FAZLASI

Bir İşe Başlamadan Önce Mental Olarak Nasıl Hazır Hissedebiliriz?
Bir İşe Başlamadan Önce Mental Olarak Nasıl Hazır Hissedebiliriz?

Bir İşe Başlamadan Önce Mental Olarak Nasıl Hazır Hissedebiliriz?

Nasıl Yeniden Normalleşeceğiz?
Nasıl Yeniden Normalleşeceğiz?

Nasıl Yeniden Normalleşeceğiz?

Sürekli Mutlu Hissetmeye Çalışmak: Toksik Pozitiflik
Sürekli Mutlu Hissetmeye Çalışmak: Toksik Pozitiflik

Sürekli Mutlu Hissetmeye Çalışmak: Toksik Pozitiflik

En İyi 5 Psikoloji Podcast'i
En İyi 5 Psikoloji Podcast'i

En İyi 5 Psikoloji Podcast'i

Alışkanlık Nasıl Kazanılır?
Alışkanlık Nasıl Kazanılır?

Alışkanlık Nasıl Kazanılır?

Kronik Stresten Arının
Kronik Stresten Arının

Kronik Stresten Arının

An'da Kalmanın 5 Etkili Yolu
An'da Kalmanın 5 Etkili Yolu

An'da Kalmanın 5 Etkili Yolu

10 Adımda Mental Olarak Sonbahara Hazırlanın
10 Adımda Mental Olarak Sonbahara Hazırlanın

10 Adımda Mental Olarak Sonbahara Hazırlanın

Narsisistik Kişiliğe Psikanalizlerin Gözünden Bakın
Narsisistik Kişiliğe Psikanalizlerin Gözünden Bakın

Narsisistik Kişiliğe Psikanalizlerin Gözünden Bakın

Çiftler Arası Yaş Farkı İlişkileri Nasıl Etkiliyor?
Çiftler Arası Yaş Farkı İlişkileri Nasıl Etkiliyor?

Çiftler Arası Yaş Farkı İlişkileri Nasıl Etkiliyor?

Motivasyonunuzu Yüksek Tutun
Motivasyonunuzu Yüksek Tutun

Motivasyonunuzu Yüksek Tutun

İrritabl Bağırsak Sendromu ve Psikoloji
İrritabl Bağırsak Sendromu ve Psikoloji

İrritabl Bağırsak Sendromu ve Psikoloji