Yaratıcılığı ve Özgünlüğü Kutlama Zamanı: Global Design Forum İstanbul

İstanbul konumu, tarihi, sanatı, mimarisi ile başlı başına özel bir şehirken şimdi de "şehirde bir performans" olarak konumlanabilecek özel bir etkinlikle tasarım kültürünü kutlamaya hazırlanıyor. Global Design Forum'un İstanbul edisyonu, iki günü forumdan oluşan toplam dört gün sürecek program ile uluslararası ve yerel tasarımcıları İstanbul'da buluşturarak tasarım kültürüne farklı bakışları ortaya koymayı hedefliyor. Şehir geneline yayılan çeşitli ölçeklerde enstalasyonları, şehrin tasarımcılarının interaktif olarak dahil olduğu görsel, işitsel ve editoryal anlatıları ise uygulamalı araştırmaları kapsıyor. Tüm bunları "yere özgülük (site-specificity)" fikriyle gerçekleştirirken, Global Design Forum İstanbul, konuşmalar ve şehir geneline yayılan deneyimlerle enerji topluyor.

Yeni ve Özel Bir Edisyon

Mimar kimliğiyle işlerini başarıyla takip ettiğimiz sanatçı ve tasarımcı Melek Zeynep Bulut'un Artistik Direktörlüğü'nü üstlendiği Global Design Forum İstanbul; dünyanın dört bir yanından önde gelen tasarımcıları, sanatçıları, mimarları, teknoloji uzmanlarını, küratörleri, akademisyenleri, şehir ve kültür yöneticilerini, üreticileri ve kreatif aktörleri bir araya getirerek; birlikte varoluş dinamikleri, karşılıklı bağlılık ve karmaşıklık ile sorgulanan bir dünyada tasarımın gücünü, etki alanını ve sorumluluğunu tartışmaya açmayı hedefliyor. Londra Tasarım Festivali'nin, 15 yılı aşkın süredir Londra'da Victoria & Albert Müzesi'nde gerçekleşen, tasarım dünyasının nabzını tutan düşünce liderliği platformu Global Design Forum'un İstanbul'da hayata geçirilen bu yeni ve özel edisyonu, küresel ölçekte tasarım ve kültürel etkileşim alanındaki vizyonunu genişleten önemli bir adımı temsil ediyor. Forum Beatrice Galilee'nin İçerik Danışmanlığı ile "Worlds in Contact" teması çerçevesinde, uluslararası ve yerel tasarımcıları buluşturan iki gün sürecek çeşitli oturumlar, sunumlar ve tartışmaları içeriyor.

Global Design Forum İstanbul, şehrin özgün kültürel mirasından beslenen konuşmalar, dil ve malzeme araştırması niteliği taşıyan kamusal yerleştirmeler, uygulamalı araştırmalar ve çok yönlü üretimi teşvike odaklı deneyimlerden oluşan dört günlük bir programı kapsıyor. Bu özel dört gün; güçlü ve düşünsel bir tartışma ortamını, şehirle doğrudan ilişki kuran pratiklerle bir araya getirerek, kültürlerin, tarihlerin ve fikirlerin sürekli karşılaşıp birbirini dönüştürdüğü İstanbul'un özgün konumunu yansıtmayı hedefliyor. Londra Tasarım Festivali & Global Design Forum Kurucusu Ben Evans, "Global Design Forum İstanbul'un hayata geçirilmesi, tasarım alanında gerçek anlamda uluslararası bir iletişim platformu oluşturma hedefimiz açısından heyecan verici yeni bir dönemi temsil ediyor. Kültürlerin kesişim noktasında yer alan İstanbul, tasarımın küresel meselelerle nasıl ilişki kurabileceğini araştırırken yerel kimliği de görünür kılmak için ilham verici bir zemin sunuyor. Forumun yaratıcı etkileşim ruhunu bu olağanüstü kente taşımak üzere People & Places & Ideas ile iş birliği yapmaktan büyük memnuniyet duyuyoruz" diyor.

PPI'ın kurucusu ve Global Design Forum İstanbul'un Artistik Direktörlüğü'nü üstlenen Melek Zeynep Bulut ise, "İstanbul başlamayan ve bitmeyen, parçalarının birbirine bağlanma biçimleriyle özgünleşen ve bu nedenle sınırları hiçbir zaman tam olarak tanımlanamayan dünyanın en nevi şahsına münhasır şehirlerinden biri. Şehri tam da bu 'aralıklar' ve kendine has yan yanalıklar üzerinden ele alıyor ve parçalar arasındaki ilişkilere, bağlanma biçimlerine, doğal akışlara ve karşılaşmalara odaklanıyoruz. Global Design Forum İstanbul tasarımı yalnızca günü kurtaran çözümler ve net tanımlar üretme pratiği olarak değil; birbirinden farklı ama birlikte var olabilen sistemleri ve fikirleri bilinçli biçimde yan yana getirerek yeni olasılıklar ve üretimler ortaya çıkaran bir araştırma olarak düşünüyor. Dolayısıyla burada yaratıcı pratik, bir bütün tanım daha ortaya atmaktan ziyade, 'parçalar ve bağlantılar arasında dolaşan bir dikkat' olarak konumlanıyor. Mekân kurma, yeniden düşünme ve anlatı oluşturma aracılığı ile neyin neyle çalışabileceğini, hangi beklenmedik temasın yeni bir anlamı, yeni bir dili ya da yeni bir nesneyi mümkün kılabileceğini araştırıyoruz. Sonuçtan çok sürece; uyumdan çok yan yanalıkta ısrara; netlikten çok potansiyele ve sorulara odaklanıyoruz. Ve şehirde tasarım kültürünü, üretimin kendisini, yaratıcılığı ve özgünlüğü kutlamayı hedefliyoruz. Program da kendiliğinden 'şehirde bir performans' olarak konumlanıyor" şeklinde etkinliği anlatıyor.

Global Design Forum İstanbul, tasarımın önemli aktörlerini aynı tartışma zemininde buluşturacak "Worlds in Contact"temalı forumun yanı sıra şehrin malzeme ve zanaat mirası ile doğrudan ilişki kuran; çeşitli üniversiteler ve tasarım ofisleri iş birliği ile hayata geçirilecek enstalasyon çalışmaları, şehrin bahçe kültürünü yeniden düşünmeyi ele alan bir araştırma ve yarışma programı duyurusu, şehrin tasarımcılarının aktif olarak editoryal, görsel ve işitsel katkı sağladığı "İstanbullar"adlı anlatı çalışmasını da içeriyor.

Forum, Topkapı yerleşkesi içinde gerçekleştirilecek olup mekânın mimari dokusu ve tarihi referansı ana konuşmalar, paneller ve söyleşiler için güçlü bir arka plan oluşturuyor. Forumun teması "Worlds in Contact" dünyayı anlamaya yönelik yerleşik tanımların artık yeterli olmadığı bir dönemde tasarım yapmanın ne anlama geldiğini sorguluyor. Ekoloji, teknoloji, göç, kaynak kullanımı ve eşitsizlik gibi iç içe geçmiş krizlerle karşı karşıya kalan toplumlar bağlamında forum, tasarımı evrensel bir dil arayışı olarak değil; farklı yaşam, bilgi ve üretim biçimlerini tanıyan bir pratik olarak ele alıyor.

Forum İçerik Danışmanı Beatrice Galilee, "Forum, çalışmalarında iklimden göçe, teknolojiden kamusal yaşama uzanan çağımızın acil meseleleriyle doğrudan temas eden önde gelen tasarımcıları ve düşünürleri bir araya getiriyor. Tekil ve kapsayıcı bir anlatı önermek yerine; kültürler ve disiplinler arasında hareket eden çoklu perspektifleri ve üretim pratiklerini öne çıkarıyoruz. Temas ve kesişimlerle tanımlanan İstanbul ise bu diyalog için güçlü bir bağlam sunuyor" diyor. Forumun teması ve konuşmacı kadrosu ise Türkiye'nin seslerinin güçlü bir biçimde temsil edildiği, dinamik ve kapsayıcı oturumların oluşturulması hedeflenerek şekillendiriliyor.

Sanatın Neresinde?

Global Design Forum'un İstanbul edisyonu bize ne gösteriyor, ne anlama geliyor? Kültürel diplomasi, şehir markalaşması ve sektörel liderlik perspektiflerini bir araya getiren stratejik bir vizyon ortaya koyuyor. Bu yaklaşım, İstanbul'u küresel bir tasarım merkezi olarak konumlandırmayı hayal ederken Global Design Forum'un uluslararası etki alanını da genişletiyor. Yerel ve küresel sesleri buluşturarak, Türk tasarımcıların uluslararası sahada görünürlüğünü güçlendirerek ve güçlü bağlamı önceleyen kamusal üretimleri şehre önererek; tasarımın güncel meseleler karşısındaki rolüne ilişkin yeni fikirlerin, iş birliklerinin ve çoklu katılım biçimlerinin gelişmesine zemin hazırlıyor.

Dört Anlatı

Bu performansın strüktürü ise dört anlatı ile şekilleniyor. Placemaking (Mekân Üretimi); mekâna yoğunlaşan bir program ile şehrin özgün parçalı kimliğini hem yerel hem de uluslararası izleyiciyle güçlü bir etkileşime davet eden enstalasyon çalışmalarını kapsıyor. Topkapı yerleşkesi, Taksim ve Tarihi Yarımada'nın özgün köşelerinde konumlanmayı tahayyül eden bir dizi geçici tasarım yerleştirmesi şehri açık bir düşünsel ve uygulamalı sergilemeye davet ediyor. Yerleştirmeler Türkiye'de özgün zanaatkârlar, yerel ve uluslararası tasarım ofisleri iş birliği ile üretiliyor. Yerleştirmelerden ilki; Türkiye'nin köklü ahşap mirasını tartışmayı referans alan ve Ulusal Ahşap Birliği ile yürütülen bir çalışma. Diğeri ise katılımcı bir metodolojiyi benimseyerek tasarlana şehir içindeki olağan mekânsallaşma süreçlerini araştıran, yerel tasarım ofisleri ve üniversitelerle iş birliği içinde geliştirilen çok katmanlı yerleştirmeler.

İkinci yaklaşım Rethinking (Yeniden Düşünmek); şehirde bahçe kültürünün yeniden ele alınmasını öneren uluslararası bir tasarım yarışması. Bu girişim, şehre doğrudan temas eden ve genç kuşakları sürece aktif biçimde dahil eden bir kamusal araştırma olarak konumlanıyor. Üçüncü yaklaşım olan Storytelling (Anlatıcılık) İstanbullar, şehrin üreticilerinin görsel, işitsel ve editöryel katkılar sağlayabileceği interaktif bir kreatif ağ olarak işliyor. Şehre dair güncel bir hafıza ve hatırlama zemini, yaratıcılık arşivi ve bağlamı öncelemeyi hatırlatan katılımcı bir platform işlevi görecek. Ve elbette programın kalbinde Forum'un kendi yer alıyor. İçerik Danışmanı sevgili Beatrice Galilee ile birlikte geliştirilen ve yakın zamanda detayları paylaşılacak olan bu program, kaliteli ve güçlü bir tartışma zemini adına heyecan verici bir çalışma.