KARANTİNA DÖNEMİNDE SANAT

Geçmişten günümüze karantina döneminde sanatını icra eden dahilere gözümüzü çevirelim.

ABONE OL
30 Nisan 2020 Perşembe 09:38 | Son Güncellenme:
4 dakika okunma süresi
KARANTİNA DÖNEMİNDE SANAT

Edebiyatta salgın

Dahiyane fikirlerinin tohumlarını kapalı kapılar ardında atan, amiyane tabiriyle krizi fırsata çeviren zekalar arasında ilk aklımıza gelen, yazımızda üstleneceğimiz herhangi bir tanıtıma ihtiyaç duymayan William Shakespeare. Londra’da tiyatroların kapatıldığı veba yıllarında “Macbeth”, “Kral Lear”, “Antonius ve Kleopatra” oyunlarına imza atan Shakespeare’e Cezayir’de patlak veren veba salgınından üç yıl sonra “Veba” romanını yazan, 1957’de Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanarak Rudyard Kipling’ten sonra bu ödülü kazanan en genç yazar olan Albert Camus eşlik ediyor. Edebiyat tarihinde karantinanın izini sürüp gotik edebiyatın anası Mary Shelley’den bahsetmemek olmaz. “İnsanı insan yapan nedir?” sorusuna cevap arayarak toplumdan dışlanmışlığın, ötelenmişliğin, kalıtım ve çevre ayrımının nesirdeki en güzel örneklerinden biri olan “Frankenstein; ya da Modern Prometheus”u Shelley, Endonezya’da bulunan Tambora Dağı’nın 1816’da patlaması ile Avrupa’yı saran volkanik kış sırasında yazmış. Aynı dönemde vampir edebiyatının yaratıcısı kabul edilen, 1821’de 26 yaşındaki erken ölümü ile edebiyatseverleri nice olası korku hikayelerinden mahrum bırakan John William Polidori’nin Mary Shelley ve Lord Byron ile aralarında düzenledikleri yarışma kapsamında yazdığı “Vampir” romanı, Bram Stoker’ın 1897 tarihli meşhur “Dracula” romanına öncülük etmiş. İnsanları dehşete düşüren felaketlerin patlak verdiği yıllarda korku hikayelerinin yazılması rastlantı değil kuşkusuz. Topluma dair endişelerin vampir, canavar ve zombi bedeninde hayat bulduğu hikayelerin günümüzde popülerliğini koruması, sayısız dizi ve filme malzeme olması bilinçaltımızda toplumsal korkularımızı ikame ediyor olmamızdan kaynaklanıyor olabilir. Salgın hastalıkları konu edinen kitaplar arasında ayrıca Boccaccio’nun 1345-1353 yıllarında Veba salgınından kaçmak için bir şatoda toplanan insanları anlattığı “Decameron”una Thomas Mann’ın Venedik’teki kolera salgınını merkeze aldığı “Venedik’te Ölüm” öyküsü, José Saramago’nun 1995 tarihli “Körlük” romanına ise Türkiye’de Reşat Nuri Güntekin’in “Salgın ve Madalyonun Ters Tarafı” kitabı eşlik ediyor.

 

Karantina tipi üretim

Karantinadan maksimum verim alanlar edebiyat camiası ile sınırlı değil. 1665-67 yılları arasında Londra’daki veba salgınından sakınarak karantinaya giren, klasik mekaniğin babası Isaac Newton’ı da krizi fırsata çevirenler arasında sayabiliriz. Newton’ın meşhur elma hikayesinin inzivaya çekildiği Woolsthorpe’daki evinin bahçesinde geçtiğini göz önünde bulundurursak haklı sayılırız herhalde. Ayrıca tifoya yakalanan Rus besteci Stravinsky’nin “Bülbül” operasını karantinada bestelediğini, Norveçli dışavurumcu ressam Edvard Munch’un İspanyol gribine yakalandığı yıllarda “İspanyol Gribiyle Otoportre” tablosuna imza attığını, Orta Çağ’ın meşhur Fransız bestecisi Guillaume de Machaut’nun “La Messe de Nostre Dame” eserini veba yıllarında karantinada bestelediğini aklımızda bulunduralım. Son olarak tüm dünyada hit olan “Taht Oyunları” serisinin yazarı R. R. Martin, serinin son kitabını karantinaya çekilerek bitireceğini açıkladığında hangimiz üretkenliğin inziva ile ilişkisini sorgulamadık, “Ah zamanım olsa…” dediğimiz şeyleri yapmak için heyecanlanmadık? Belki de karantinada üretip üretmediğimiz değil, ne ürettiğimiz önemlidir, öyle değil mi?

Eray Erkoca – eray.erkoca@alem.com.tr 

EN ÇOK OKUNANLAR

Nazlı Kayı ile 5 Soru 5 Cevap
Nazlı Kayı ile 5 Soru 5 Cevap

Nazlı Kayı ile 5 Soru 5 Cevap

5 dakika okunma süresi
6 Adımda Sivilcelerle Vedalaşın
6 Adımda Sivilcelerle Vedalaşın

6 Adımda Sivilcelerle Vedalaşın

1 dakika okunma süresi
İlham Veren Düğünler
İlham Veren Düğünler

İlham Veren Düğünler

1 dakika okunma süresi
Selma Çilek Çiftçi'den Dubai Rehberi
Selma Çilek Çiftçi'den Dubai Rehberi

Selma Çilek Çiftçi'den Dubai Rehberi

7 dakika okunma süresi
Göz Altı Morluklarına Veda Etme Vakti
Göz Altı Morluklarına Veda Etme Vakti

Göz Altı Morluklarına Veda Etme Vakti

1 dakika okunma süresi
Süper Modellerden İlhamla Jean Giyme Rehberi
Süper Modellerden İlhamla Jean Giyme Rehberi

Süper Modellerden İlhamla Jean Giyme Rehberi

1 dakika okunma süresi
'Nail Art' Önerileri: Altın Tırnaklar
'Nail Art' Önerileri: Altın Tırnaklar

'Nail Art' Önerileri: Altın Tırnaklar

1 dakika okunma süresi

DAHA FAZLASI

2021 Sag Ödülleri'nin Kazananları
2021 Sag Ödülleri'nin Kazananları

2021 Sag Ödülleri'nin Kazananları

Aylin Zaptçıoğlu Hakkında Her Şey
Aylin Zaptçıoğlu Hakkında Her Şey

Aylin Zaptçıoğlu Hakkında Her Şey

Ardan Özmenoğlu Hakkında Her Şey
Ardan Özmenoğlu Hakkında Her Şey

Ardan Özmenoğlu Hakkında Her Şey

“Aşk Mektupları” Sergisi
“Aşk Mektupları” Sergisi

“Aşk Mektupları” Sergisi

Kültür ve Sanat Ajandası
Kültür ve Sanat Ajandası

Kültür ve Sanat Ajandası

Refik Anadol'un “Doğa Rüyası”na Rekor Fiyat
Refik Anadol'un “Doğa Rüyası”na Rekor Fiyat

Refik Anadol'un “Doğa Rüyası”na Rekor Fiyat

Kültür ve Sanat Ajandası
Kültür ve Sanat Ajandası

Kültür ve Sanat Ajandası

Ayşe Bezenmiş Hakkında Her Şey
Ayşe Bezenmiş Hakkında Her Şey

Ayşe Bezenmiş Hakkında Her Şey

Nisan Ayında Netflix'te Öne Çıkan 6 Yapım
Nisan Ayında Netflix'te Öne Çıkan 6 Yapım

Nisan Ayında Netflix'te Öne Çıkan 6 Yapım

Genç Keşiflerin “Kesişme” Sergisi
Genç Keşiflerin “Kesişme” Sergisi

Genç Keşiflerin “Kesişme” Sergisi

Online Tiyatro İzleyebileceğiniz 5 Kanal
Online Tiyatro İzleyebileceğiniz 5 Kanal

Online Tiyatro İzleyebileceğiniz 5 Kanal

Türkiye'nin En İyi Sanat Müzeleri
Türkiye'nin En İyi Sanat Müzeleri

Türkiye'nin En İyi Sanat Müzeleri