KARANTİNA DÖNEMİNDE SANAT

Geçmişten günümüze karantina döneminde sanatını icra eden dahilere gözümüzü çevirelim.

ABONE OL
30 Nisan 2020 Perşembe 09:38 | Son Güncellenme:
4 dakika okunma süresi
KARANTİNA DÖNEMİNDE SANAT

Edebiyatta salgın

Dahiyane fikirlerinin tohumlarını kapalı kapılar ardında atan, amiyane tabiriyle krizi fırsata çeviren zekalar arasında ilk aklımıza gelen, yazımızda üstleneceğimiz herhangi bir tanıtıma ihtiyaç duymayan William Shakespeare. Londra’da tiyatroların kapatıldığı veba yıllarında “Macbeth”, “Kral Lear”, “Antonius ve Kleopatra” oyunlarına imza atan Shakespeare’e Cezayir’de patlak veren veba salgınından üç yıl sonra “Veba” romanını yazan, 1957’de Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanarak Rudyard Kipling’ten sonra bu ödülü kazanan en genç yazar olan Albert Camus eşlik ediyor. Edebiyat tarihinde karantinanın izini sürüp gotik edebiyatın anası Mary Shelley’den bahsetmemek olmaz. “İnsanı insan yapan nedir?” sorusuna cevap arayarak toplumdan dışlanmışlığın, ötelenmişliğin, kalıtım ve çevre ayrımının nesirdeki en güzel örneklerinden biri olan “Frankenstein; ya da Modern Prometheus”u Shelley, Endonezya’da bulunan Tambora Dağı’nın 1816’da patlaması ile Avrupa’yı saran volkanik kış sırasında yazmış. Aynı dönemde vampir edebiyatının yaratıcısı kabul edilen, 1821’de 26 yaşındaki erken ölümü ile edebiyatseverleri nice olası korku hikayelerinden mahrum bırakan John William Polidori’nin Mary Shelley ve Lord Byron ile aralarında düzenledikleri yarışma kapsamında yazdığı “Vampir” romanı, Bram Stoker’ın 1897 tarihli meşhur “Dracula” romanına öncülük etmiş. İnsanları dehşete düşüren felaketlerin patlak verdiği yıllarda korku hikayelerinin yazılması rastlantı değil kuşkusuz. Topluma dair endişelerin vampir, canavar ve zombi bedeninde hayat bulduğu hikayelerin günümüzde popülerliğini koruması, sayısız dizi ve filme malzeme olması bilinçaltımızda toplumsal korkularımızı ikame ediyor olmamızdan kaynaklanıyor olabilir. Salgın hastalıkları konu edinen kitaplar arasında ayrıca Boccaccio’nun 1345-1353 yıllarında Veba salgınından kaçmak için bir şatoda toplanan insanları anlattığı “Decameron”una Thomas Mann’ın Venedik’teki kolera salgınını merkeze aldığı “Venedik’te Ölüm” öyküsü, José Saramago’nun 1995 tarihli “Körlük” romanına ise Türkiye’de Reşat Nuri Güntekin’in “Salgın ve Madalyonun Ters Tarafı” kitabı eşlik ediyor.

 

Karantina tipi üretim

Karantinadan maksimum verim alanlar edebiyat camiası ile sınırlı değil. 1665-67 yılları arasında Londra’daki veba salgınından sakınarak karantinaya giren, klasik mekaniğin babası Isaac Newton’ı da krizi fırsata çevirenler arasında sayabiliriz. Newton’ın meşhur elma hikayesinin inzivaya çekildiği Woolsthorpe’daki evinin bahçesinde geçtiğini göz önünde bulundurursak haklı sayılırız herhalde. Ayrıca tifoya yakalanan Rus besteci Stravinsky’nin “Bülbül” operasını karantinada bestelediğini, Norveçli dışavurumcu ressam Edvard Munch’un İspanyol gribine yakalandığı yıllarda “İspanyol Gribiyle Otoportre” tablosuna imza attığını, Orta Çağ’ın meşhur Fransız bestecisi Guillaume de Machaut’nun “La Messe de Nostre Dame” eserini veba yıllarında karantinada bestelediğini aklımızda bulunduralım. Son olarak tüm dünyada hit olan “Taht Oyunları” serisinin yazarı R. R. Martin, serinin son kitabını karantinaya çekilerek bitireceğini açıkladığında hangimiz üretkenliğin inziva ile ilişkisini sorgulamadık, “Ah zamanım olsa…” dediğimiz şeyleri yapmak için heyecanlanmadık? Belki de karantinada üretip üretmediğimiz değil, ne ürettiğimiz önemlidir, öyle değil mi?

Eray Erkoca – eray.erkoca@alem.com.tr 

EN ÇOK OKUNANLAR

Astrolog Zeynep Turan'ın 2021 Yılı Astrolojik Öngörüleri
Astrolog Zeynep Turan'ın 2021 Yılı Astrolojik Öngörüleri

Astrolog Zeynep Turan'ın 2021 Yılı Astrolojik Öngörüleri

10 dakika okunma süresi
Aslışah Alkoçlar & Kaan Demirağ Nişan Töreni
Aslışah Alkoçlar & Kaan Demirağ Nişan Töreni

Aslışah Alkoçlar & Kaan Demirağ Nişan Töreni

1 dakika okunma süresi
2021 Yılında Burçların ‘En'leri
2021 Yılında Burçların ‘En'leri

2021 Yılında Burçların ‘En'leri

8 dakika okunma süresi
Regé-Jean Page Kimdir?
Regé-Jean Page Kimdir?

Regé-Jean Page Kimdir?

8 dakika okunma süresi
Esra Bilgiç ile 5 Soru 5 Cevap
Esra Bilgiç ile 5 Soru 5 Cevap

Esra Bilgiç ile 5 Soru 5 Cevap

3 dakika okunma süresi
Doğayla İç İçe Lokasyonlar
Doğayla İç İçe Lokasyonlar

Doğayla İç İçe Lokasyonlar

1 dakika okunma süresi
Kapsül Gardırop Nasıl Oluşturulur?
Kapsül Gardırop Nasıl Oluşturulur?

Kapsül Gardırop Nasıl Oluşturulur?

7 dakika okunma süresi

DAHA FAZLASI

Bridgerton Ailesi Hakkında Merak Edilen Her Şey
Bridgerton Ailesi Hakkında Merak Edilen Her Şey

Bridgerton Ailesi Hakkında Merak Edilen Her Şey

Netflix'in 2021 Aksiyon Filmleri Listesi
Netflix'in 2021 Aksiyon Filmleri Listesi

Netflix'in 2021 Aksiyon Filmleri Listesi

Ahmet Fazıl Aksoy Hakkında Her Şey
Ahmet Fazıl Aksoy Hakkında Her Şey

Ahmet Fazıl Aksoy Hakkında Her Şey

Ahmet Yeşil Hakkında Her Şey
Ahmet Yeşil Hakkında Her Şey

Ahmet Yeşil Hakkında Her Şey

Ahmet Güneştekin Hakkında Her Şey
Ahmet Güneştekin Hakkında Her Şey

Ahmet Güneştekin Hakkında Her Şey

Ahmet Çerkez Hakkında Her Şey
Ahmet Çerkez Hakkında Her Şey

Ahmet Çerkez Hakkında Her Şey

Dünyadan Sanat Haberleri
Dünyadan Sanat Haberleri

Dünyadan Sanat Haberleri

Ahmet Doğu İpek Hakkında Her Şey
Ahmet Doğu İpek Hakkında Her Şey

Ahmet Doğu İpek Hakkında Her Şey

Ahmet Duru Hakkında Her Şey
Ahmet Duru Hakkında Her Şey

Ahmet Duru Hakkında Her Şey

Osmanlı Saray Mutfağı'na Yakından Bakın
Osmanlı Saray Mutfağı'na Yakından Bakın

Osmanlı Saray Mutfağı'na Yakından Bakın

Yılbaşı için Sanat Dolu Hediyeler
Yılbaşı için Sanat Dolu Hediyeler

Yılbaşı için Sanat Dolu Hediyeler

Arter'in “Gören Kulaklar için” Atölyesi Çevrimiçi Olarak Gerçekleşiyor
Arter'in “Gören Kulaklar için” Atölyesi Çevrimiçi Olarak Gerçekleşiyor

Arter'in “Gören Kulaklar için” Atölyesi Çevrimiçi Olarak Gerçekleşiyor