UZUN İNCE BİR 'MOZAİK YOLU'...

Türkiye’nin kültürel mirasını tüm dünyaya tanıtmak için bir araya gelen Ortak Nesiller Entegrasyonu (ONE) Derneği’nin yeni projesi “Mozaik Yolu”, Elgiz Müzesi’nde düzenlenen bir geceyle geçtiğimiz günlerde tanıtıldı. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi’nin destekleri ile Gaziantep mozaiklerini dünyaya tanıtmak için harekete geçen ONE Derneği, mozaikleri 2 yıl boyunca dünyanın farklı bölgelerinde tanıtacak. Anadolu’nun kültürel mirasına sahip çıkarak ülkeyi dünyaya tanıtmayı hedeflediklerini belirten ONE Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Demet Sabancı Çetindoğan, amaçlarının ilk olarak yurt dışı lansmanları ile projeyi dünyada tanıtarak farkındalığını artırmak olduğunu söyledi.

İlerleyen günlerde ise aralarında tarihçilerin, akademisyenlerin ve basın mensuplarının olduğu 25 kişilik grupları Gaziantep, Şanlıurfa, Hatay ve Kahramanmaraş çevresinde sık sık göreceğiz. Zira Çetindoğan, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve bu şehirlerin belediyeleri ile ortaklaşa çalıştıklarını ve bu bölgelerde toplantılar yapılacağını ifade etti. Bu açıklamanın hemen ardından ise “Mozaik Yolu Projesi”nin yurt dışı lansmanı İsviçre Gstaad Palace Otel’de gerçekleştirildi. “Mozaik Yolu Projesi”nin yurt dışında gerçekleştirilen lansmanına 200’e yakın davetli katıldı. Davette Kahramanmaraş’ta bulunan Germinicia Antik Kenti Mozaikleri tanıtıldı. Mozaiklere ilgi büyüktü... Yurt dışında gerçekleştirilen bu toplantıya, Türk ve yabancı medya mensupları, seyahat acenteleri temsilcileri, tur operatörleri, turizm dergilerinin editörleri, iş adamları ve sektörün diğer temsilcileri katıldı. 
Hal böyle olunca Hatay, Kahramanmaraş, Gaziantep ve Şanlıurfa bölgelerinde, son yüzyılda yapılan kazı çalışmaları sonucu gün yüzüne çıkan önemli mozaikleri sayfalarımıza taşımak istedik. 

Zenginlik ve ihtişam dolu Zeugma
Hatay, Kahramanmaraş, Gaziantep ve Şanlıurfa tarih boyunca kentte yaşanmış zenginliklerin, ihtişamlı dönemlerin izlerini taşıyan mozaiklerin ana yurdu oldu... Bölgede yer alan Zeugma Antik Kenti, M.Ö. 300’de Büyük İskender tarafından “Selevkia Euphrates” adıyla kuruldu. Romalı Komutan Pompeius M.Ö. 64’de kendine yaptığı yardımlar karşılığında kenti 1. Antiachos’a verdi. Kommagene Krallığı’nın 4 büyük şehrinden biri olan kent, M.Ö. 31’den itibaren tamamıyla Roma İmparatorluğuna bağlandı ve “köprü”, “geçit” anlamına gelen “Zeugma” adını aldı. Roma döneminde büyük bir zenginlik ve ihtişam yaşayan Zeugma, M.S. 256’da Sasani Kralı 1. Şapur tarafından ele geçirilerek yakılıp yıkıldı.

İhtişamlı dönemin izleri!
Tarih boyunca Zeugma Antik Kenti’nde yaşanmış zenginliklerin, ihtişamlı dönemlerin izlerini taşıyan mozaikler, özellikle Roma İmparatorluğu boyunca zengin tüccar ve askeri bürokrat bir sınıfın, gösterişli şekilde donattıkları evlerde sıkça görülüyor. Hatay, Kahramanmaraş, Gaziantep ve Şanlıurfa illerini kapsayan bölgenin ünlenerek “Mozaik Yolu” olarak ortaya çıkması ise ülkemizin yepyeni bir kültürel turizm alanı kazanması ve bu bölgelerdeki mozaiklerin kültürel miras bakımından değerlerinin bölge halkı tarafından daha iyi anlaşılması sağlayacak ve korunmalarına olanak tanıyacak. 

Tema çeşitliliği açısından çok zengin
322-400 yılları arasında yaşayan, Antakya doğumlu ünlü Romalı tarihçi Ammianus Marcellinus’un “Dünyada hiç bir kent, ne topraklarının bereketi, ne de ticaretteki zenginliği bakımından bu kenti geçemezdi” dediği Antakya ve Yukarı Mezopotamya, Roma İmparatorluğu boyunca zengin tüccar ve askeri bürokrat bir sınıfın, gösterişçi bir tüketimle donattığı villalar ve bulunduğu bölgenin kendi rengi ve çizgisini yansıttığı mozaik eserleri barındırmakta. Hatay Arkeoloji Müzesi’nde M.S 2. yüzyıldan M.S. 6. yüzyıla kadar uzanan dört yüz yıllık dönemde üretilen ve mitolojik konular, çeşitli inanç ve günlük hayat unsurlarının tasvirlerinin yanı sıra geometrik ve bitkisel süslemeler işlenen mozaikler sergileniyor. Tema çeşitliliği açısından çok zengin olan bu mozaikler hem boyutları itibariyle, hem de konu ve yapım tekniği çeşitliliği nedeniyle dünya üzerinde haklı bir üne sahip. 

Yunan Tanrıçası Gaia; Çingene Kızı
Dünyanın en geniş mozaik koleksiyonuna sahip olan Zeugma Mozaik Müzesi, 30 bin metrekare alanıyla dünyanın en büyük mozaik müzesi. 1998 yılında yapılan kazılarda ortaya çıkarılan ve Yunan Tanrıçası Gaia olduğu düşünülen dünyaca ünlü “Çingene Kızı”nın da bulunduğu müze Tunus mozaiklerinde 9 renk armonisine karşılık, 13 renk armonili mozaiklere ev sahipliği yapmakta. Dönemin büyük yol kavşakları üzerinde bulunması sebebiyle önemli bir ticaret merkezi konumunda olan Kahramanmaraş’taki adını Roma İmparatoru Caligula’dan alan Germanicia Antik Kenti mozaiklerinde de doğadaki birçok rengin kullanılması, aynı rengin farklı tonları kullanılarak verilen gölgelendirmeler ve kullanılan tesseraların kalitesi, üst seviyedeki Roma mozaik sanatının Germanicia mozaiklerine yansımış olduğunu göstermekte. Burada sergilenen mozaikler kullanılan taşların renk ve boyutları ve betimlediği konu mitolojiden daha ziyade günlük yaşamı, komşuluk ilişkilerini, dönemin yaşam, fauna ve florası ile birlikte mülkiyeti anlatması açısından benzersiz eserler. 

Şanlıurfa’da Amazon kraliçeleri 
Şanlıurfa’daki Antik Edessa Kenti’nin Grek kültür kalıntılarından en önemlisi ise çok renkli ve usta bir üslûpla yapılan Haleplibahçe’deki mozaikler. Mozaik tekniği, sanatı ve 4 milimetrekare ebadında Fırat Nehri’nin orijinal taşlarından yapılması gibi özelliklerinden dolayı dünyanın en kıymetli mozaiklerinden biri olarak görülen Haleplibahçe mozaiklerinde savaşçı Amazon kraliçelerinin mozaiğe resmedilmiş dünyadaki ilk örneklerine rastlanıyor.