MANİSA'NIN YUNTDAĞI BÖLGESİNDE AİGAİ ANTİK KENTİ 3 BİN YILLIK TARİHE IŞIK TUTUYOR

Yaz tatilinizi Ege’de geçiriyorsanız, tarihe ve antik kentlere ilgi duyuyorsanız,  İzmir-Bergama-Ayvalık üzerinden Köseler’e giderek, Manisa’nın Yuntdağı bölgesindeki Köseler Köyü yakınındaki tarihi Aigai Antik Kenti’ni keşfedebilirsiniz. Aigai Antik Kenti’nde  uzun yıllardır Ege Üniversitesi Arkeoloji Bölümü tarafından  kazı çalışmaları yürütülüyordu. Keçi yurdu anlamına gelen Aigai Antik Kenti’nde ortaya çıkarılan eserler, 3 bin yıllık tarihe ışık tutuyor.  Aigai, kalesi, agorası, tiyatrosu, stadyumu, hamamı, meclis binası, sur duvarları ve yerleşim yerleriyle zamana meydan okuyor.  

Köseler Köyü’nün 2 km güneyindeki Gün Dağı’nın üzerinde yer alan antik kentin kısmen ayaktaki kalmış harabelerden oluşuyor. Burası, MÖ 1100  yıllarından sonra Yunanistan’dan gelip kuzeybatı Anadolu kıyılarına yerleşen Aioller tarafından kurulan 12 kent arasında sayılır.  Aigai kazıları Başkanı Prof. Doğer,  “Antik kentte bu yıla kadar yaptığımız kazılarda tiyatro, meclis ve agora gibi kamu yapılarını ortaya çıkarmaya çalıştık. 2004 yılında başladığımız kazılarda, Agora, kent meclisi binası, Bizans şapel’i (kilise) ve biraz ileride de büyük ihtimalle otel olduğunu tahmin ettiğimiz bir yeri kazdık. Kent oldukça büyük. Tiyatrosu, gimnazyumu, hamamı, stadyumu var. Kentin kolay gezilmesi için bütün taş yolları açtık. Gezilebilmesi için levhalar koyduk. İngilizce ve Türkçe bilgilendirme levhaları koyduk. 

Biz olmasak bile, gelenler kenti rahatlıkla gezebilir. Bu kazılar belki 100-150 yıl sürecek. Bu çalışmalar çok uzun soluklu çalışmalar. Kentler ekonomilerine uygun olarak genişlerler ve büyürler. Büyük bir ihtimalle İsa’dan önce 7. yy’da 100-150 kişi ile başlayan kent , yaklaşık 2. ve 1. yy’da 10-15 bin kişiye çıkmıştır. Tamamı burada yaşayan insanlardır.” diyor. Aigai Antik Kent’e gitmek isterseniz, İzmir-Bergama-Ayvalık üzerinden Köseler’e gidiş için, Şakran-Köseler yolu 13 km’dedir. Manisa yönünden gelecekler için öncelikle Muradiye’ye ulaşılması gerekir. Buradan Yuntdağı yönüne giden yoldan yaklaşık 30 km sonra Güzelhisar çayı geçildikten sonra ve Yuntdağı yol ayrımından Köseler-Şakran tabelası ile yönlenerek örene gidilebilir. Bu yolun son 5 km’si boyunca Aigai Antik Kenti, batıda Gündağı sırtı olarak görülecek bu arada agoraya ilişkin duvar seçilebilecektir. Manisa-Köseler yolunda kavşaklar ve yönlendirmelere dikkat edilmesi gerekir.

Günümüzde İzmir Körfezi ile Çandarlı Körfezi arasında yer alan ve antik dönemde Aiolis olarak adlandırılan bu bölgeye yerleşen ve kentler kuran Aioller, İzmir Körfezi’nin güneyine yerleşen İonlar›ın aksine, iç kısımlarda da (Aigai ve Temnos gibi) kentler kurarak ticaretten çok tarım ve hayvancılığa önem vermişler. Aigai ile ilgili ilk bilgileri tarihçi Herodotos’tan alıyoruz. Herodotos (MÖ 5. yüzyıl) Aigai Kenti’ni Aiollerin kurduğu 12 kent arasında sayar. Gerçekten de, özellikle Akropolis’i çeviren teras duvarlarında kullanılan teknik, kentin daha MÖ 6. yüzyıldan itibaren güçlü surlarla çevrili olduğunu gösteriyor.

 Bununla birlikte, kentin gerçek kuruluş tarihi tam olarak bilinmiyor.Ancak önümüzdeki yıllardaki kazılarda karşılaşılacak en erken tabakaların ve buluntuların Aigai’nin kuruluş tarihi hakkındaki bilgileri genişletmesi beklenmelidir.  Aigai’in şansı MÖ 3. yüzyılın başlarında Pergamon Krallığı’nın kurulması ile açılmış.Bu krallığın temellerini atan Filetairos’un büyük yardımlarda bulunarak Aigai kentini yeniden kurduğu tahmin ediliyor. Zaten bu Hellenistik kent; plan, teraslamalar ve diğer birçok ayrıntı göz önüne alındığında Pergamon’u anımsatıyor. Ayrıca Filetairos’un kentin hemen yakınındaki Apollon Khresterios Tapınağı’nın yapımına yardım ettiği de biliniyor. 

Aigai Antik kenti,  İS.17’de meydana gelen büyük bir depremle yıkılmış. Aigai sözcüğünün anlamı kesin olarak bilinmiyor. Aigai, keçi anlamına geldiği gibi, Helen dilinde Aigai’lılar anlamına gelir. Bu isimde daha birçok kent bulunuyor. Aigai kentinin güneydoğu tarafında, kentten 3km uzaklıkta, Koça derenin kenarında bir tapınak vardır. Bu Apollon tapınağıdır. Siyekli köyünden ulaşım daha kolaydır. Burada dikme taş tabir edilen sütunlar ilgi çekicidir.