OSMANLI'NIN MÜTEVAZI TORUNU: KENIZE MOURAD

Osmanlı topraklarının gizemine geri götürerek bize hayaller kurduran Kenize Mourad ile Paris'te buluştuk.

ABONE OL
15 Mayıs 2019 Çarşamba 11:17 | Son Güncellenme:
10 dakika okunma süresi
OSMANLI'NIN MÜTEVAZI TORUNU: KENIZE MOURAD

Röportaj ve çeviri: Eloïse, Ebru FESLİ
Fotoğraflar: Tamer YILMAZ
Video: Fatih ER
Prodüksiyon: Ferda İSKİTOĞLU

 

Soyu Osmanlı hanedanlığına dayanan, romanlarıyla tanıdığımız, Sultan V. Murat’ın küçük torunu Kenizé Mourad, 1939 yılında Paris’te doğdu. Türkiye’ye olan ilgisi sayesinde, yaşamımı sürdürdüğüm Fransa’nın Paris şehrinde düzenlenen “Istanbul’da Art Nouveau” (Yeni Sanat - 19. Yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında etkili olmuş, dekoratif süslemelerin ön plana çıktığı, kıvrımların ve bitkisel desenlerin sıklıkla kullanıldığı bir sanat akımı) konulu konferansıma katılması ile tanışma şansına eriştim. Mütevazılığı ve ağırbaşlı kişiliğinin yanı sıra, gazetecilik tecrübesi ve sanata olan duyarlılığı, kendisini daha yakından tanımak istememe neden oldu. İnsanın kendisine olan güveni ve karşısındaki kişileri manen zenginleştirme olgusu hoşlandığı değerler arasında olan Kenizé, kendini şu sözlerle ifade ediyor: “Kendinden emin olmayan insan karşısındakine de açılamaz.” 
Asıl adı Kenizé Hussain de Kotwara olan yazar, 28 yılını hapiste geçiren büyük büyükbabası V. Murat’ın anısına, eserlerini Kenizé Mourad adı altında kaleme almayı tercih eder. Bu kararını ise “Onu yaşatmak için” sözleriyle betimliyor. Bir Hint racasıyla evli olan annesi Selma Raouf, Hindistan’da kendisini yabancı gibi hissettiği ve daha iyi şartlarda doğum yapmak istediğinden, yanına sadık harem ağası Zeynel’i de alarak Paris’e gider. Paris’te yaşadığı sırada, 2. Dünya Savaşı nedeniyle Hindistan’la bağlantısı koptuğundan parasız kalır ve yaşamı sefalet içinde son bulur. Bir buçuk yaşında öksüz kalan Kenizé’yi beş yaşına kadar Isviçreli, sonra da Fransız bir aile yanına alır ve bu vesileyle Katolik bir çevrede büyür. 18 yaşına geldiğinde kökenlerini araştırma isteği onu büyük sûfilerin, özellikle Rumi ve Ibn Arabî’nin metinlerinde İslam’ı keşfetmeye iter. Öyle ki; İslam’ı açık ve hoşgörülü bir din olarak algılayan Mourad, Müslüman kimliğini dini aidiyetten ziyade kültürel bir aidiyet olarak benimser. Farklı dinler ona göre, mistiklerin de dediği gibi ebedi gerçekliğe ve sonsuzluğa ulaşmak için farklı yollardır. 

Kendi iç dünyasında Kur’anı Kerim’deki (2. Bakara-62) : “Şüphesiz İnananlar, Yahudiler, Hristiyanlar ve Sabiilerden kim Allah’a ve ahiret gününe inanır ve doğru olanı yaparsa; onlara Rab’leri yanında mükafatlar vardır. Onlara bir korku da yoktur, üzülmeyeceklerdir” ve (2. Bakara-285): ”Peygamber, kendisine Rabbinden indirilene îmân etti, mü’minler de! Hepsi Allah’a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine: ‘Peygamberlerinden hiçbirinin arasında ayırım yapmayız’ diye îmân ettiler ve şöyle dediler: ‘İşittik ve itâat ettik! Rabbimiz! Mağfiretini dileriz; dönüş(ümüz) ancak sanadır” ayetlerini hatırlamayı sever. 
Hindistan ve Pakistan’a uzun seyahatler yaparken, Sorbonne Üniversitesi’nde psikoloji ve sosyoloji eğitimi alır. 1965’te “freelance” gazeteci olarak çalışmaya başlayan Kenizé, daha sonra önemli bir haftalık politika dergisi olan Le Nouvel Observateur’e girerek kendini tamamen gazeteciliğe adar ve Orta Doğu ile ilgili sorunlar üzerinde uzmanlaşır. Yaklaşık 15 yıllık gazetecilik kariyerinin ardından romanlarına odaklanmak için, asıl mesleğini bırakır. 

1987 yılında yayınlanan, kendi ailesinin hikâyesi üzerinden 20. yüzyılın ilk yarısının tarihini anlattığı ‘De la part de la princesse morte’ (Saraydan Sürgüne) gibi başarılı romanlara imza atan Kenizé Mourad ile, sonunda bir araya gelebilmiştik. Uluslararası “bestseller” olan kitap dört yıllık çalışma, iki yıllık belgeleme ve iki yıllık yazma sürecinin ardından ortaya çıkmış. Milyonlarca kopyası satılan kitap tam 34 dile çevrilmiş. 
1998 yılında aile hikâyesinin ikinci kuşağını anlattığı, Batı ve Doğu arasındaki kimlik problemlerine odaklı ‘’Le jardin de Badalpour’’ (Badalpur Bahçesi) adlı kitabıyla okuyucularıyla buluşur. 

2003 yılında iki halkın dramını yansıtmayı hedefleyen, Filistinli ve İsrailli erkekler, kadınlar ve çocuklarla yapılmış röportajlardan oluşan ‘’Le Parfum de Notre Terre: Voix de Palestine et d’Israël’’ (Toprağımızın Kokusu: Filistin ve İsrail’in Sesleri) adlı kitabını yayınlar. 
2010 yılında, İngiliz hâkimiyetine karşı 1857 senesinde verilen ilk savaşın (Sipahi Ayaklanması) önemli liderlerinden biri olan Müslüman Hint kraliçe Hazrat Mahal’in gerçek hikâyesini anlatan ‘’Dans la ville d’or et d’argent’’ (Begüm) adlı kitabıyla tekrar okuyucuların gönlünü fetheder.  
Bugün bizi ilgilendiren ise, 2017 yılında okuyucusuyla buluşan son olarak kaleme aldığı ”Au pays des purs” (Pak İnsanlar Ülkesinde) adlı romanıdır. Muhammed Ali Cinnah’ın ismini verdiği Pakistan ülkesinin Urdu ve Fars dillerindeki çevirisidir. 

Bu son romanına çok nitelikli belgelerle hazırlanan yazar, Doğu’nun az ya da yanlış tanınan ülkesini; nüfusu, gelenekleri, dini, zenginliği, fakirliği ve tarihi kültürleriyle tanıtıyor. Eseri ilginç kılan ise, gerilim ve romantizmin birbirine karıştığı metinler değil, daha çok Pakistan toplumunun düzeni ve yönetiminin işleyişi ile, terörist gruplar ve ordunun siyasi rolü üzerine söyledikleri olduğunu düşünüyorum. Bir yanda fakirliğin pençesinde, teröristlerin gölgesinde, muhafazakâr ve geleneksel bir Pakistan; diğer yanda zenginlik, zarafet ve özgürlük içinde yaşayan modern bir Pakistan. Eserde bahsedilen Lahor’daki tarihi eserler, kaleler, camiler, prenslerin evleri, parklar, Shalimar Bahçeleri, “Pakistan’ın İsviçre’si” olarak adlandırılan Swat Vadisi insanda merak ve seyahat etme arzusu uyandırıyor. 

Romanın kahramanı olan Anne, içgüdüsü ile yazar ve yeniden gazeteciliğe başlar. Nükleer silaha sahip tek ülkede, bombanın teröristlerin eline geçme olasılığının doğurduğu riskleri araştırmak üzere Pakistan’a gelen Anne, bu gezide büyükbabasının ilk aşkını bulma fırsatını da yakalar. Kendisi de Lahor’da Beckett’in oyunlarını sahneleyen tiyatrocu (Pakistan’a tutkuyla bağlı ve tehlikeli bir sırrı taşıyan) Karim’e gönlünü kaptırır. Ayrıca yabancıların girmesi yasak olan Gwadar’a gidip büyük liman projesi hakkında da bilgi toplamayı başarır. Genç kadın, sarayları, camileri ve Moğol bahçeleriyle ünlü Lahor’un asil güzelliğinde, askerler ve polislerin yanı sıra aristokratların arasından bile kendilerine taraftar bulabilen cihatçı örgütlerle karşı karşıya gelir. Ölümle sonuçlanan saldırılardan sorumlu aşırı dinci bir örgütün liderine ulaşmaya çalışırken rehin alınır, aç ve susuz kalır, ölüm korkusunu tadar. Ona yol gösterenlerden biri olan tuhaf arkadaşı Karim onu kurtarabilecek midir? Diğer romanlarında olduğu gibi “Pak İnsanlar Ülkesinde” de yazarın, tutkulu bir hikâye aracılığıyla, geniş kitlelere yönelik bir mesaj iletme isteğini yansıttığını gözlemliyoruz.

RÖPORTAJ İÇİN ALEM'İ SATIN ALABİLİR VEYA DERGİLİK UYGULAMASINDAN İNDİREBİLİRSİNİZ!

EN ÇOK OKUNANLAR

16 Mayıs'taki Akrep Ay Tutulması Burcunuzu Nasıl Etkileyecek?
16 Mayıs'taki Akrep Ay Tutulması Burcunuzu Nasıl Etkileyecek?

16 Mayıs'taki Akrep Ay Tutulması Burcunuzu Nasıl Etkileyecek?

9 dakika okunma süresi
Kapsül Kombin Önerileri
Kapsül Kombin Önerileri

Kapsül Kombin Önerileri

1 dakika okunma süresi
Kenan Doğulu x Lee for Future Lansman Daveti
Kenan Doğulu x Lee for Future Lansman Daveti

Kenan Doğulu x Lee for Future Lansman Daveti

1 dakika okunma süresi
Haftanın Stil İlhamı: Denim Ceketler
Haftanın Stil İlhamı: Denim Ceketler

Haftanın Stil İlhamı: Denim Ceketler

1 dakika okunma süresi
adL Night Zoom Mert Aslan Koleksiyon Daveti
adL Night Zoom Mert Aslan Koleksiyon Daveti

adL Night Zoom Mert Aslan Koleksiyon Daveti

1 dakika okunma süresi
75'inci Cannes Film Festivali'nin En İyi Kırmızı Halı Görünümleri
75'inci Cannes Film Festivali'nin En İyi Kırmızı Halı Görünümleri

75'inci Cannes Film Festivali'nin En İyi Kırmızı Halı Görünümleri

1 dakika okunma süresi
David Hockney'nin Türkiye'deki İlk Sergisinin Açılışı Yapıldı
David Hockney'nin Türkiye'deki İlk Sergisinin Açılışı Yapıldı

David Hockney'nin Türkiye'deki İlk Sergisinin Açılışı Yapıldı

1 dakika okunma süresi

DAHA FAZLASI

Esra Oflaz ile Yeni Kitabı Üzerine
Esra Oflaz ile Yeni Kitabı Üzerine

Esra Oflaz ile Yeni Kitabı Üzerine

Gökçe Bahadır Hakkında Her Şey
Gökçe Bahadır Hakkında Her Şey

Gökçe Bahadır Hakkında Her Şey

Funda Eryiğit ve Hazar Ergüçlü ile “Timsah Ateşi” Oyunu Hakkında
Funda Eryiğit ve Hazar Ergüçlü ile “Timsah Ateşi” Oyunu Hakkında

Funda Eryiğit ve Hazar Ergüçlü ile “Timsah Ateşi” Oyunu Hakkında

Emine Timur ile Keyifli Sohbet
Emine Timur ile Keyifli Sohbet

Emine Timur ile Keyifli Sohbet

“Bridgerton” Dizisinin Yıldızlarıyla Soru-Cevap
“Bridgerton” Dizisinin Yıldızlarıyla Soru-Cevap

“Bridgerton” Dizisinin Yıldızlarıyla Soru-Cevap

Candan Varnalı ve Alara Kap ile Keyifli Sohbet
Candan Varnalı ve Alara Kap ile Keyifli Sohbet

Candan Varnalı ve Alara Kap ile Keyifli Sohbet

Melis Sezen ile Soru-Cevap
Melis Sezen ile Soru-Cevap

Melis Sezen ile Soru-Cevap

Neslihan Yeldan Hakkında Merak Edilenler
Neslihan Yeldan Hakkında Merak Edilenler

Neslihan Yeldan Hakkında Merak Edilenler

Melisa Tapan ile Soru-Cevap
Melisa Tapan ile Soru-Cevap

Melisa Tapan ile Soru-Cevap

Nur Karaata Uğurlu ile Tasarımları Üzerine
Nur Karaata Uğurlu ile Tasarımları Üzerine

Nur Karaata Uğurlu ile Tasarımları Üzerine

Özge Yağız Hakkında Her Şey
Özge Yağız Hakkında Her Şey

Özge Yağız Hakkında Her Şey

Zelia Kaçar ile Markası Üzerine
Zelia Kaçar ile Markası Üzerine

Zelia Kaçar ile Markası Üzerine